Cadeaukaarten zijn populair bij oplichters, om een simpele reden: een code is snel doorgegeven en moeilijk terug te draaien. Een code werkt als contant geld. Wie hem heeft, kan hem gebruiken. In dit artikel lees je de meest voorkomende vormen van oplichting, hoe je ze herkent en wat je doet als het toch misgaat. We baseren ons op officiële bronnen; waar we iets niet zelf konden nalezen, zeggen we dat erbij.

De hoofdregel

Geef nooit een cadeaukaartcode door aan iemand die je niet persoonlijk kent of niet zeker kunt controleren. Het verzoek om cadeaukaarten te kopen en de codes door te geven is de rode draad in alle verhalen hieronder.

Vorm 1: het dringende verzoek van een bekende

De Nederlandse Fraudehelpdesk beschrijft een variant waarbij oplichters e-mails sturen vanuit gehackte accounts naar alle contacten in die accounts. De mail vraagt om een cadeaukaart te kopen voor een ernstig zieke vriend of een dochter die jarig is. De code moet naar een opgegeven e-mailadres. Het advies van de Fraudehelpdesk: ga er niet op in en geef niets door. Neem via een ander kanaal contact op met degene die de mail stuurde, want sommige mensen weten nog niet dat hun account gehackt is.

Bel dus altijd even, of spreek persoonlijk af, voor je een kaart koopt op verzoek van een bekende via mail of berichtendienst. Dat kost je een minuut.

Vorm 2: de valse chef of collega

Een andere veelvoorkomende truc: iemand doet zich voor als je baas en vraagt op korte termijn en 'discreet' een aantal cadeaukaarten te kopen. De druk en het geheimzinnige zijn de signalen. De FOD Economie geeft in zijn algemene adviezen aan dat je even moet nadenken voor je ingaat op een aanbod, en dat je het telefoonnummer, e-mailadres of de url van wie contact opneemt moet nakijken. Vraagt iemand je om discreet te blijven? Praat er dan juist over met familie, vrienden of een vertrouwenspersoon.

Vorm 3: nephelpdesk en betalen met cadeaukaarten

Iemand belt, zegt van je bank, van een technische dienst of van een webshop te zijn, en vraagt om te betalen met cadeaukaarten. Ga daar niet op in en controleer de afzender via een nummer dat je zelf opzoekt. De FOD Economie benadrukt dat je nooit gepersonaliseerde beveiligingsgegevens mag doorgeven, ook niet aan iemand die beweert voor je bank te werken. Ben je al op een verzoek ingegaan? Neem dan zo snel mogelijk contact op met je bank en leg klacht neer bij de lokale politie.

Vorm 4: phishing en valse webshops

Een valse mail of sms met een link naar een nagemaakte website vraagt je gegevens in te vullen of een kaart te kopen. De Nederlandse Fraudehelpdesk wijst op zijn website op het herkennen van valse e-mails en heeft een aparte melding voor verdachte e-mails. Voor België vind je informatie en adviezen op safeonweb.be; wij hebben die site niet kunnen openen, dus lees daar zelf hoe je een verdacht bericht meldt en controleer de actuele werkwijze.

Algemene signalen die in alle gevallen terugkomen:

  • Een onbekende afzender of een e-mailadres dat net niet klopt.
  • Druk: 'binnen het uur', 'enkel vandaag', 'het is dringend'.
  • Een vraag om geheimhouding.
  • Een vraag om de code door te geven in plaats van hem zelf te gebruiken.
  • Een aanbod dat te mooi lijkt om waar te zijn. De FOD Economie raadt aan eerst tien seconden na te denken voor je ingaat op een mooi aanbod.

Zo koop je veilig een cadeaukaart

  • Koop enkel op een site die je kent. Gebruik de link die je zelf intypt of die je bewaard hebt, niet een link uit een onverwachte mail.
  • Controleer wat je koopt: merk, bedrag en voorwaarden staan op de kaartpagina in de shop.
  • Betaal via een gangbare betaalmethode. In onze shop kan dat onder meer met Bancontact, iDEAL en bankkaart.
  • Bewaar de code of stuur hem enkel door aan de persoon voor wie hij bedoeld is.
  • Geef de code nooit aan iemand die je niet kent. Heb je twijfel, bel dan eerst.

Wat doe je als het toch misging?

Handel snel. Hoe eerder je optreedt, hoe groter de kans dat een betaling nog tegengehouden kan worden.

  • Contacteer je bank zo snel mogelijk als je geld hebt overgemaakt of een kaart hebt betaald.
  • Neem contact op met de uitgever van de kaart en gebruik een eventueel resterend saldo niet. Dit is algemeen advies; de precieze stappen verschillen per merk.
  • Bewaar alle bewijs: berichten, mails, schermafbeeldingen, bonnetjes.
  • Leg een klacht neer bij de politie.

Waar meld je het?

In België: consumenten kunnen een melding doen op ConsumerConnect van de FOD Economie. De Economische Inspectie bekijkt elke melding, maar kan je individuele verlies niet terugvorderen. Is er geld verloren? Doe dan zeker ook aangifte bij de lokale politie. Op stopbedrog.be vind je uitleg over veelvoorkomende oplichtingen. Een verdacht bericht kun je via safeonweb.be melden; controleer daar de actuele werkwijze.

In Nederland: de Fraudehelpdesk meldt dat je fraude enkel digitaal kunt melden via de formulieren op zijn website; mails naar de Fraudehelpdesk worden niet verwerkt. Je kunt ook bellen op 088 - 7867372. De Fraudehelpdesk vertelt je bij welke organisatie je moet zijn, adviseert hoe je de schade beperkt en bekijkt of je mogelijk compensatie kunt krijgen. Een politieaangifte wordt op de pagina niet behandeld, dus informeer ernaar bij de politie.

Heb je een vraag over je bestelling in onze shop? Kijk op Veelgestelde vragen.

Veelgestelde vragen

Mag ik een cadeaukaartcode aan iemand telefonisch doorgeven?

Nee, niet aan iemand die je niet persoonlijk kent of niet kunt controleren. Een code werkt als contant geld.

Wat als een vriend per mail vraagt om een cadeaukaart te kopen?

De Fraudehelpdesk raadt aan niet in te gaan op het verzoek en via een ander kanaal contact op te nemen met de persoon, omdat zijn of haar account gehackt kan zijn.

Waar meld ik oplichting in België?

Via ConsumerConnect van de FOD Economie. Ben je geld kwijt, contacteer dan je bank en doe aangifte bij de lokale politie.

Waar meld ik oplichting in Nederland?

Bij de Fraudehelpdesk, via de formulieren op fraudehelpdesk.nl of telefonisch op 088 - 7867372.

Bronnen